Budowanie odporności na oprogramowanie ransomware w administracji publicznej
Czas czytania: 8 minut
- Administracja publiczna stoi przed nowymi wyzwaniami w zakresie cyberbezpieczeństwa.
- Wdrożenie Systemu Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji (SZBI) jest kluczowe.
- Edukacja pracowników to istotny element budowania kultury bezpieczeństwa.
- Programy rządowe, takie jak „Cyberbezpieczny Samorząd”, oferują wsparcie w zakresie cyberbezpieczeństwa.
- Kopie zapasowe i architektura odtwarzania stanowią fundamentalne środki ochrony danych.
Spis treści
- 1. Skala i specyfika zagrożenia dla administracji
- 2. Podejście systemowe: fundament odporności
- 3. Kluczowe środki techniczne podnoszące odporność
- 4. Organizacja, procedury i współpraca
- 5. Czynnik ludzki: szkolenia i kultura bezpieczeństwa
- 6. Programy i inicjatywy wzmacniające odporność administracji
- 7. Model docelowy odporności na ransomware w administracji
- Praktyczne wskazówki
- Zachęta do działania
1. Skala i specyfika zagrożenia dla administracji
Administracja publiczna narażona jest na różnorodne zagrożenia cybernetyczne, takie jak ransomware, phishing, ataki DDoS oraz wykorzystanie luk w aplikacjach. Niestety, instytucje te często dysponują mniejszymi budżetami na bezpieczeństwo niż sektor komercyjny, co zwiększa ich podatność na ataki. Z danych wynika, że w I kwartale 2023 roku aż 69% instytucji administracji publicznej zetknęło się z atakami ransomware, co stanowi znaczny wzrost w porównaniu do roku ubiegłego, kiedy to odnotowano 58% takich incydentów. Co ciekawe, większość ataków dotyczy jednostek niższego szczebla, co podkreśla potrzebę szybkiej reakcji i wprowadzania działań zabezpieczających źródło.
Obawy budzi również fakt, że wiele jednostek nie ma opracowanych planów ciągłości działania ani procedur odtwarzania po incydencie, co naraża je na trwałą utratę danych po ataku. W wielu przypadkach brak jest również szkoleń z zakresu bezpieczeństwa informacji, co zwiększa ryzyko ataków socjotechnicznych i phishingowych źródło.
2. Podejście systemowe: fundament odporności
2.1. System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji (SZBI)
Jednym z kluczowych elementów budowania odporności na ransomware jest wdrożenie Systemu Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji (SZBI). To podejście systemowe powinno obejmować polityki bezpieczeństwa, zarządzanie ryzykiem, role i odpowiedzialności, a także procedury reagowania na incydenty. Dzięki projektom rządowym, takim jak „Cyberbezpieczny Samorząd”, instytucje mogą uzyskać odpowiednie wsparcie finansowe do wprowadzenia takich rozwiązań, co obejmuje aktualizację polityki bezpieczeństwa oraz podnoszenie kompetencji kluczowego personelu źródło.
2.2. Zarządzanie ryzykiem i planowanie ciągłości
Systematyczna analiza ryzyka w obszarze cyberbezpieczeństwa jest niezbędna. Instytucje powinny wdrażać adekwatne środki zaradcze oraz posiadać aktualne plany ciągłości działania (BCP) i plany odtwarzania po incydencie (DRP). Te dokumenty powinny obejmować scenariusze ataku ransomware, priorytety usług oraz procedury, które umożliwiają szybkie przywrócenie działalności po incydencie źródło.
3. Kluczowe środki techniczne podnoszące odporność
3.1. Kopie zapasowe i architektura odtwarzania
Aby zbudować wysoką odporność na ransomware, instytucje muszą wdrożyć wielowarstwową strategię backupu. Powinna ona obejmować kopie offline (immutable), odseparowane od produkcji, oraz testowane procedury odtwarzania danych. Dobrze jest mieć zaplanowane różne lokalizacje dla backupów, takie jak archiwizacja on-premise oraz w chmurze. Szczególną uwagę należy zwrócić na krytyczne systemy, na przykład rejestry, systemy kadrowe i finansowe źródło.
3.2. Ochrona stacji roboczych, serwerów i poczty
Zaleca się stosowanie zaawansowanych rozwiązań w zakresie bezpieczeństwa, takich jak EDR/XDR oraz skanery antymalware na stacjach roboczych i serwerach. Ochrona poczty, w tym filtry anty-spamowe i anty-phishingowe, jest niezbędna do minimalizowania ryzyk związanych z tego typu atakami. Ważne jest również segmentowanie sieci oraz ograniczanie lateralnego ruchu atakujących źródło.
3.3. Sieć i dostęp
Zabezpieczenie infrastruktury sieciowej za pomocą firewalli, VPN oraz filtrów treści WWW stanowi podstawę obrony przed atakami. Kluczowe znaczenie ma również silne zarządzanie tożsamością oraz dostępem (IAM), co obejmuje zasady minimalnych uprawnień, stosowanie MFA dla kont uprzywilejowanych oraz zarządzanie kontami uprzywilejowanymi źródło.
3.4. Aplikacje i chmura
Regularne aktualizowanie aplikacji i systemów, a także testowanie bezpieczeństwa jest kluczowe dla ochrony przed lukami, które mogą być wykorzystane przez cyberprzestępców. Współczesna administracja powinna również prowadzić kontrolę konfiguracji środowisk chmurowych i wielochmurowych, co pozwoli na lepsze zarządzanie bezpieczeństwem źródło.
4. Organizacja, procedury i współpraca
4.1. Reagowanie na incydenty
Kluczową sprawą w przypadku cyberataków jest posiadanie procedur reagowania. Powinny one obejmować wykrycie, izolację oraz eskalację incydentów, a także komunikację zewnętrzną w sytuacjach kryzysowych. Współpraca z CSIRT-ami oraz innymi zespołami specjalistycznymi jest niezbędna do skutecznej analizy incydentów i wspierania działań przywracających usługi źródło.
4.2. Krajowe systemy wsparcia i ostrzegania
Dla administracji funkcjonują również krajowe systemy wsparcia, takie jak ARAKIS-GOV, które wspierają wykrywanie i przeciwdziałanie zagrożeniom. Tworzone są także lokalne centra cyberbezpieczeństwa, które monitorują systemy JST oraz organizują szkolenia dla pracowników urzędów źródło.
5. Czynnik ludzki: szkolenia i kultura bezpieczeństwa
Grając w kluczową rolę, brak odpowiednich szkoleń czyni jednostki bardzo podatnymi na ataki socjotechniczne. Dlatego tak ważne jest wprowadzenie rządowych projektów, takich jak „Cyberbezpieczny Samorząd”, które kładą nacisk na edukację urzędników i pracowników instytucji publicznych. Kultura bezpieczeństwa obejmuje regularne szkolenia, testy phishingowe oraz najważniejsze zasady korzystania z maila i nośników zewnętrznych źródło.
6. Programy i inicjatywy wzmacniające odporność administracji
Program „Cyberbezpieczny Samorząd” to inicjatywa mająca na celu podniesienie poziomu bezpieczeństwa cyfrowego w jednostkach samorządowych, zwiększenie zdolności zapobiegania zagrożeniom oraz poprawę ochrony danych i infrastruktury IT. Program oferuje m.in. wsparcie finansowe na wdrażanie polityk bezpieczeństwa, zarządzanie ryzykiem oraz szkolenie personelu źródło.
7. Model docelowy odporności na ransomware w administracji
Odporność na ransomware w administracji publicznej oznacza przewidywanie i prewencję, co obejmuje zarządzanie ryzykiem, odpowiednie aktualizacje i efektywne zarządzanie dostępem. Ważne jest także ograniczanie skutków potencjalnych ataków dzięki tworzeniu systemów backupowych oraz procedur reagowania, które umożliwiają szybkie przywracanie usług po atakach. Kluczowym aspektem jest również uczenie się na incydentach poprzez analizy powłamaniowe oraz aktualizację procedur źródło.
Praktyczne wskazówki
Dla instytucji publicznych niezwykle ważne jest przyjęcie systematycznego podejścia do budowania odporności na ransomware. Oto kilka praktycznych działań, które mogą pomóc:
- Wdrożenie Systemu Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji (SZBI) – systematyzacja polityk oraz procedur.
- Regularne analizy ryzyka oraz adekwatne zabezpieczenia przed cyberzagrożeniami.
- Ochrona infrastruktury sieciowej, w tym zarządzanie dostępem oraz zabezpieczanie e-maili.
- Szkolenie personelu w zakresie cyberbezpieczeństwa oraz budowa kultury bezpieczeństwa.
- Inwestycja w programy rządowe wspierające działania w obszarze cyberbezpieczeństwa, takie jak „Cyberbezpieczny Samorząd”.
Zachęta do działania
Czy Twoja jednostka administracyjna czuje się wystarczająco zabezpieczona przed cyberzagrożeniami? Skontaktuj się z nami, aby dowiedzieć się więcej o tym, jak nasze usługi w zakresie AI consulting oraz workflow automation mogą pomóc w budowaniu odporności na ransomware w Twojej instytucji. Razem możemy stworzyć system zabezpieczeń, który pozwoli na bezpieczne zarządzanie danymi i procesami w administracji publicznej!
